Dlaczego stopień nietrzeźwości ma znaczenie? Analiza orzeczenia jarocińskiego sądu w sprawie kierowania po alkoholu

Kiedy w mojej kancelarii adwokackiej w Jarocinie pojawia się klient z zarzutem jazdy pod wpływem alkoholu, jedno z pierwszych pytań, jakie zadaję, brzmi: „Jaki był wynik pomiaru alkomatem?”. I nie jest to pytanie bez znaczenia. Wbrew powszechnemu przekonaniu, że „albo jesteś trzeźwy, albo nie”, w praktyce sądowej stopień nietrzeźwości ma ogromne znaczenie dla oceny czynu i wymiaru kary. Dziś analizuję fascynujący wyrok Sądu Rejonowego w Jarocinie, który rzuca nowe światło na tę kwestię.

Wyniki pomiaru: 0,40 mg/l, 0,40 mg/l, 0,36 mg/l, 0,40 mg/l

W wyroku Sądu Rejonowego w Jarocinie o sygnaturze II K 342/16 z dnia 6 grudnia 2016 r. opisana została sprawa kierowcy, u którego stwierdzono następujące stężenia alkoholu w wydychanym powietrzu:

„Pierwsze badanie stanu trzeźwości o godz. 00.10 wykazało 0,40 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu, następne wykonywane w godzinach 00.26, 00.48 i 00.49 wykazywały odpowiednio 0,40 mg/l, 0,36 mg/l, 0,40 mg/l.”

Dla przypomnienia – stan nietrzeźwości w polskim prawie to stężenie alkoholu w wydychanym powietrzu przekraczające 0,25 mg/l (lub 0,5 promila we krwi). Oznacza to, że kierowca miał wynik znacznie przekraczający próg nietrzeźwości, ale… nie był to wynik drastycznie wysoki.

Co powiedział sąd o stopniu nietrzeźwości?

W uzasadnieniu wyroku sąd kilkakrotnie odnosi się do stopnia nietrzeźwości jako istotnego czynnika przy ocenie czynu:

„W przypadku oskarżonego M. O. (1) stopień jego winy nie był znaczny. Poruszał się on samochodem wyłącznie przez krótką chwilę, w obrębie parkingu przeznaczonego dla samochodów ciężarowych a przez to nie stworzył dla innych uczestników ruchu szczególnego zagrożenia Stopień nietrzeźwości nie był znaczny.”

I dalej:

„Także w zakresie stopnia jego społecznej szkodliwości nie ma powodów by przyjąć, iż w niniejszej sprawie jest on znaczny. Stwierdzone u oskarżonego stężenie alkoholu w wydychanym powietrzu nie było znaczne a zagrożenie karą za czyn z art. 178a§1kk należy do najłagodniejszych w kodeksie karnym.”

W mojej praktyce adwokackiej w Jarocinie widzę, jak wielką wagę sądy przywiązują do dokładnej wartości stężenia alkoholu. Często różnica między wynikiem 0,4 mg/l a 0,8 mg/l może przesądzić o tym, czy postępowanie zostanie warunkowo umorzone, czy zapadnie wyrok skazujący.

Dlaczego stopień nietrzeźwości jest tak ważny?

Sąd w omawianym wyroku nie wyjaśnił wprost, dlaczego uznał, że stopień nietrzeźwości „nie był znaczny”, ale można to wywnioskować z ogólnych zasad oceny społecznej szkodliwości czynu.

W uzasadnieniu czytamy:

„Na uwadze należy mieć zarówno okoliczności o charakterze przedmiotowym (rodzaj i charakter naruszonego dobra, rozmiary wyrządzonej lub grożącej szkody, sposób i okoliczności popełnienia czynu), jak i podmiotowym (waga naruszonych przez sprawcę obowiązków, postać zamiaru, motywacja sprawcy, rodzaj naruszonych reguł ostrożności i stopień ich naruszenia).”

Wyższy stopień nietrzeźwości wpływa bezpośrednio na „rozmiary grożącej szkody” oraz „stopień naruszenia reguł ostrożności”. Jest to logiczne – im wyższe stężenie alkoholu, tym większe upośledzenie zdolności psychomotorycznych kierowcy, a co za tym idzie – większe zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego.

Jak stopień nietrzeźwości wpływa na decyzje sądu?

W analizowanym przypadku sąd zdecydował się na warunkowe umorzenie postępowania, uznając, że stopień winy i społecznej szkodliwości czynu nie były znaczne. Jednym z czynników, które wpłynęły na tę decyzję, był właśnie niezbyt wysoki stopień nietrzeźwości.

„Wydaje się oczywistym, że właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia oskarżonego uzasadniają przypuszczenie jeśli nie pewność, że w przyszłości będzie przestrzegał porządku prawnego bez konieczności wydania wyroku skazującego.”

W kancelarii przy Alei Niepodległości często tłumaczę klientom, że sądy różnicują podejście w zależności od stopnia nietrzeźwości:

• Przy stężeniu nieznacznie przekraczającym próg nietrzeźwości (do około 0,4-0,5 mg/l) szanse na warunkowe umorzenie są znacznie wyższe
• Przy średnim stężeniu (około 0,5-1,0 mg/l) zazwyczaj zapadają wyroki skazujące, ale z możliwością warunkowego zawieszenia wykonania kary
• Przy wysokim stężeniu (powyżej 1,0 mg/l) sądy orzekają surowsze kary, często bez zawieszenia

Oczywiście, to tylko ogólne tendencje, a każda sprawa jest rozpatrywana indywidualnie.

Co jeszcze wpływa na ocenę społecznej szkodliwości czynu?

W omawianym wyroku sąd wskazał również inne okoliczności, które wpłynęły na ocenę społecznej szkodliwości czynu:

„Poruszał się on samochodem wyłącznie przez krótką chwilę, w obrębie parkingu przeznaczonego dla samochodów ciężarowych a przez to nie stworzył dla innych uczestników ruchu szczególnego zagrożenia.”

To pokazuje, że oprócz samego stopnia nietrzeźwości, sąd bierze pod uwagę:

• Czas trwania jazdy (krótka vs. długa)
• Miejsce jazdy (parking vs. ruchliwa droga)
• Stworzenie realnego zagrożenia dla innych uczestników ruchu

Swoją drogą, to ciekawa historia, bo wielu kierowców myśli, że jazda po parkingu po alkoholu nie jest przestępstwem. Jest to błędne przekonanie – w świetle prawa parking również jest miejscem, gdzie obowiązuje zakaz kierowania w stanie nietrzeźwości.

Skala nietrzeźwości a konsekwencje prawne

Biorąc pod uwagę różne doświadczenia z mojej praktyki adwokackiej w Jarocinie, można wyróżnić następujące przedziały i ich typowe konsekwencje:

1. Stan po użyciu alkoholu (0,1-0,25 mg/l) – wykroczenie z art. 87 kw

   • Kara aresztu do 30 dni, grzywna lub nagana
   • Zakaz prowadzenia pojazdów do 3 lat

2. Stan nietrzeźwości – niższy poziom (0,25-0,5 mg/l) – przestępstwo z art. 178a kk

   • Możliwe warunkowe umorzenie przy sprzyjających okolicznościach
   • Zakaz prowadzenia pojazdów 1-3 lat
   • Świadczenie pieniężne 5000-10000 zł

3. Stan nietrzeźwości – średni poziom (0,5-1,0 mg/l) – przestępstwo z art. 178a kk

   • Zazwyczaj wyrok skazujący
   • Kara ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem
   • Zakaz prowadzenia pojazdów 3-5 lat
   • Świadczenie pieniężne 10000-15000 zł

4. Stan nietrzeźwości – wysoki poziom (powyżej 1,0 mg/l) – przestępstwo z art. 178a kk

   • Wyrok skazujący, często bez zawieszenia
   • Długi zakaz prowadzenia pojazdów, nawet do 15 lat
   • Wysokie świadczenie pieniężne

W analizowanym wyroku kierowca znalazł się w drugiej kategorii (0,40 mg/l), co potwierdziło sąd, stwierdzając, że „stopień nietrzeźwości nie był znaczny”.

Co wiąże się ze stopniem nietrzeźwości?

Z medycznego punktu widzenia, wyższy poziom alkoholu we krwi oznacza:

• Pogorszenie czasu reakcji
• Zaburzenia koordynacji ruchowej
• Zmniejszenie koncentracji
• Zaburzenia widzenia
• Błędną ocenę odległości i prędkości
• Zwiększoną skłonność do ryzyka

Wszystkie te czynniki wpływają na bezpieczeństwo jazdy, a im wyższy poziom alkoholu, tym większe zagrożenie. Sądy są tego świadome, dlatego stopień nietrzeźwości jest tak istotnym elementem oceny.

Czy zawsze można liczyć na łagodne potraktowanie przy niskim stopniu nietrzeźwości?

W kancelarii adwokackiej przy Alei Niepodległości zawsze uczulam klientów, że nawet przy niskim stopniu nietrzeźwości nie można zakładać, że sprawa zakończy się warunkowym umorzeniem. W omawianym wyroku sąd warunkowo umorzył postępowanie, ale jednocześnie:

• Orzekł zakaz prowadzenia pojazdów na maksymalny możliwy okres (2 lata)
• Zasądził świadczenie pieniężne w wysokości 2000 zł

Warto zwrócić uwagę, że na decyzję sądu wpłynęły również inne okoliczności, jak historia wykroczeń drogowych oskarżonego:

„Na wymiar powyższego środka wpływ miała przede wszystkim wielokrotna karalność oskarżonego za wykroczenia drogowe.”

Wnioski praktyczne

Jesli miałabym wyciągnąć praktyczne wnioski z analizowanego wyroku, to byłyby one następujące:

1. Stopień nietrzeźwości ma kluczowe znaczenie dla oceny społecznej szkodliwości czynu i wymiaru kary.

2. Niski stopień nietrzeźwości (nieznacznie przekraczający próg) w połączeniu z innymi korzystnymi okolicznościami (krótka jazda, ograniczony obszar, brak zagrożenia) może uzasadniać warunkowe umorzenie postępowania.

3. Nawet przy warunkowym umorzeniu można spodziewać się dotkliwych konsekwencji w postaci zakazu prowadzenia pojazdów i świadczenia pieniężnego.

4. Historia wcześniejszych wykroczeń drogowych może zniwelować „korzyść” wynikającą z niskiego stopnia nietrzeźwości.

Najważniejsza rada? Jedyne bezpieczne stężenie alkoholu za kierownicą to 0,0 mg/l. Żaden stopień nietrzeźwości nie gwarantuje uniknięcia surowych konsekwencji prawnych, a każda jazda po alkoholu stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego.

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Wykonujac od wielu lat zawod adwokata w Jarocinie wiem, ze kazda sprawa jest indywidualna, dlatego w celu uzyskania szczegolowych informacji zapraszam do kontaktu z moja kancelaria.

Zapraszam do Kancelarii Adwokackiej Anna Konrady:

Adwokat Anna Konrady
Aleja Niepodleglosci 6, 63-200 Jarocin
tel. +48 575 641 021