Kwestia odsetek przy dochodzeniu zadośćuczynienia wydaje się sprawą drugorzędną, ale w praktyce może znacząco wpłynąć na ostateczną kwotę uzyskaną przez poszkodowanego. W mojej praktyce adwokackiej w Jarocinie często obserwuję, że ubezpieczyciele i Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny (UFG) próbują ograniczyć swoją odpowiedzialność, twierdząc, że odsetki należą się dopiero od dnia wydania wyroku. Czy mają rację? Na to pytanie odpowiada interesujący wyrok Sądu Rejonowego w Jarocinie.

Spór o odsetki w sprawie o zadośćuczynienie

W wyroku częściowym z dnia 3 lutego 2016 r. (sygn. akt I C 224/15) Sąd Rejonowy w Jarocinie rozpatrywał sprawę dwóch sióstr, które domagały się zadośćuczynienia po śmierci brata w wypadku drogowym. Pozwanym był Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny, gdyż sprawcy wypadku nie ustalono.

Powódki domagały się odsetek ustawowych od dnia wezwania UFG do zapłaty:

„Pozwem z dnia 30 stycznia 2015r. powódka Z. K. wniosła o zasądzenie od pozwanego Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego w W. kwoty 60 000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od 21 maja 2013r. do dnia zapłaty, a powódka B. K. o zasądzenie kwoty 30 000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 21 maja 2013r. do dnia zapłaty.„

I podobnie druga powódka:

„Pozwem z dnia 17 marca 2015r. powódka A. R. wniosła o zasądzenie od pozwanego Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego w W. kwoty 30 000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od 3 stycznia 2015r. do dnia zapłaty.„

Stanowisko UFG w sprawie odsetek

Stanowisko UFG w sprawie odsetek było jednoznaczne i typowe dla ubezpieczycieli:

„Ponadto pozwany stoi na stanowisku, że ewentualne odsetki winny zostać liczone od dnia ogłoszenia wyroku.„

Jest to argumentacja, którą często spotykam w mojej praktyce w Jarocinie. Ubezpieczyciele twierdzą, że wysokość zadośćuczynienia jest ustalana przez sąd według stanu rzeczy na dzień wyrokowania, a więc dopiero od tego dnia można mówić o opóźnieniu w zapłacie.

Rozstrzygnięcie sądu w sprawie odsetek

Sąd Rejonowy w Jarocinie nie zgodził się ze stanowiskiem pozwanego UFG:

„O odsetkach orzeczono na podstawie art. 481 § 1 k.c. Wbrew stanowisku pozwanego, nie można przyjmować, by odsetki były należne od dnia wyrokowania.„

Sąd szczegółowo uzasadnił swoją decyzję, odwołując się do przepisów regulujących obowiązki UFG:

„Stosownie bowiem do treści art. 109 ust. 1 art. 98 ust 1 ustawy z dnia 22 maja 2003r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (t.j. Dz. U. z 2003r., poz. 392 ze zm.), Fundusz jest obowiązany zaspokoić roszczenie, o którym mowa w art. 98 ust. 1 i 1a, w terminie 30 dni, licząc od dnia otrzymania akt szkody od zakładu ubezpieczeń lub syndyka upadłości, a zgodnie z ust. 2, w przypadku gdy wyjaśnienie okoliczności niezbędnych do ustalenia odpowiedzialności Funduszu albo wysokości świadczenia w terminie, o którym mowa w ust. 1, było niemożliwe, świadczenie powinno być spełnione w terminie 14 dni od dnia wyjaśnienia tych okoliczności, z tym że bezsporna część świadczenia powinna być spełniona przez Fundusz w terminie określonym w ust. 1.„

Sąd ustalił, kiedy UFG podjął decyzję o odmowie wypłaty świadczenia:

„Pozwany, pomimo wezwania Sądu, nie przedłożył akt szkodowych, natomiast jak wynika z poczynionych ustaleń, w dniu 20 maja 2013r. odmówił wypłaty świadczenia na rzecz B. K., a w dniu 2 stycznia 2015r. na rzecz A. R., co najmniej więc w tym dniu dysponował pełną dokumentacją, pozwalająca na podjęcie decyzji.„

W konsekwencji sąd uznał, że odsetki należą się od dnia następnego po odmowie wypłaty świadczenia:

„W tej sytuacji, zgodnie z żądaniem pozwu, odsetki za opóźnienie na podstawie art. 481 § 1 k.c. należą się od dnia następnego po każdej z w/w dat.„

Jest to bardzo korzystne rozstrzygnięcie dla poszkodowanych, ponieważ w praktyce od zgłoszenia roszczenia do wydania wyroku może upłynąć kilka lat, co przy obecnym poziomie odsetek ustawowych znacząco zwiększa ostateczną kwotę.

Praktyczne znaczenie rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego w Jarocinie

Rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego w Jarocinie ma istotne znaczenie praktyczne. W mojej kancelarii adwokackiej zawsze doradzam klientom, aby w wezwaniach do zapłaty kierowanych do ubezpieczycieli czy UFG wyraźnie wskazywali, że domagają się odsetek od dnia następującego po upływie terminu na rozpatrzenie roszczenia.

Decyzja sądu potwierdza, że odsetki za opóźnienie należą się od momentu, gdy ubezpieczyciel lub UFG powinien spełnić świadczenie, a nie dopiero od dnia wydania wyroku. To istotna różnica, która może znacząco wpłynąć na ostateczną kwotę uzyskaną przez poszkodowanego.

Przykładowo, przy zadośćuczynieniu w wysokości 30 000 zł i okresie opóźnienia wynoszącym 3 lata, odsetki ustawowe mogą wynieść nawet kilkanaście tysięcy złotych. Swoją drogą, to spora kwota, o którą warto walczyć.

Od kiedy dokładnie liczyć odsetki? – analiza terminów

Na podstawie analizowanego wyroku oraz praktyki sądowej można wskazać kilka kluczowych momentów, od których mogą być liczone odsetki za opóźnienie:

1. 30 dni od zgłoszenia szkody – standardowy termin na rozpatrzenie roszczenia przez ubezpieczyciela lub UFG.

2. 14 dni od wyjaśnienia okoliczności – dodatkowy termin, gdy wyjaśnienie okoliczności w standardowym terminie było niemożliwe.

3. Dzień następny po odmowie wypłaty świadczenia – jak w analizowanej sprawie, gdy ubezpieczyciel lub UFG odmawiają wypłaty.

4. Dzień wymagalności wskazany w wezwaniu do zapłaty – jeśli poszkodowany wyznaczył taki termin.

W praktyce, najczęściej odsetki liczy się od 30. dnia po zgłoszeniu szkody lub od dnia następnego po odmowie wypłaty świadczenia.

Odsetki a przedawnienie roszczenia

Ciekawym aspektem, który warto poruszyć, jest kwestia przedawnienia roszczenia o odsetki. W analizowanej sprawie, mimo że od wypadku do wniesienia pozwu upłynęło 16 lat, sąd nie uznał zarzutu przedawnienia i zasądził odsetki zgodnie z żądaniem powódek.

Wynika to z faktu, że roszczenie o odsetki za opóźnienie przedawnia się razem z roszczeniem głównym, a w przypadku szkody wynikającej z przestępstwa termin przedawnienia wynosi 20 lat:

„Stosownie do treści art. 442¹ § 2 k.c., w brzmieniu obowiązującym od dnia 10 sierpnia 2007r., jeżeli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie o naprawienie szkody ulega przedawnieniu z upływem lat dwudziestu od dnia popełnienia przestępstwa bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia.„

Jest to istotna informacja dla osób, które rozważają dochodzenie zadośćuczynienia wiele lat po zdarzeniu – jeśli roszczenie główne nie jest przedawnione, to można skutecznie dochodzić również odsetek.

Zmiana stopy odsetek ustawowych w czasie

Warto również wspomnieć o kwestii zmiany stopy odsetek ustawowych w czasie. Sąd w analizowanym wyroku zdecydował:

„zasądza od pozwanego Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego na rzecz powódki B. K. kwotę 15 000 zł (piętnaście tysięcy złotych 00/100) wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 21 maja 2013r. do dnia 31 grudnia 2015r. oraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016r. do dnia zapłaty„

Podobnie w przypadku drugiej powódki. Ta konstrukcja wyroku wynika ze zmiany przepisów, która nastąpiła 1 stycznia 2016 r. – wprowadzono wówczas rozróżnienie na odsetki ustawowe i odsetki ustawowe za opóźnienie.

W praktyce adwokackiej zawsze zwracam uwagę na tego typu niuanse, które mogą wpłynąć na końcową kwotę uzyskaną przez klienta.

Praktyczne wskazówki dotyczące dochodzenia odsetek

Na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w Jarocinie oraz mojego doświadczenia jako adwokat, mogę sformułować kilka praktycznych wskazówek dotyczących dochodzenia odsetek:

1. W wezwaniu do zapłaty wyraźnie wskazuj, że domagasz się odsetek od określonej daty – najlepiej od dnia następującego po upływie 30-dniowego terminu na rozpatrzenie roszczenia.

2. Zachowaj dowód doręczenia wezwania do zapłaty – będzie to przydatne w przypadku sporu o datę, od której należą się odsetki.

3. W pozwie dokładnie sformułuj żądanie w zakresie odsetek – wskaż konkretną datę, od której mają być liczone.

4. Bądź przygotowany na zarzut, że odsetki należą się dopiero od dnia wyrokowania – ubezpieczyciele i UFG niemal zawsze podnoszą ten argument.

5. Podkreślaj, że zadośćuczynienie ma charakter kompensacyjny – ma wyrównać szkodę, która powstała w konkretnym momencie, a nie dopiero w dniu wyrokowania.

W mojej kancelarii w Jarocinie zawsze zwracam szczególną uwagę na kwestię odsetek, bo choć wydaje się ona drugorzędna, to w praktyce może znacząco wpłynąć na ostateczną kwotę uzyskaną przez klienta.

Podsumowanie

Wyrok Sądu Rejonowego w Jarocinie (sygn. akt I C 224/15) stanowi ważny przykład, jak sądy podchodzą do kwestii odsetek od zadośćuczynienia. Wbrew stanowisku ubezpieczycieli i UFG, odsetki należą się nie od dnia wydania wyroku, ale od momentu, gdy zobowiązany powinien spełnić świadczenie.

W analizowanej sprawie sąd zasądził odsetki od dnia następnego po odmowie wypłaty świadczenia przez UFG, co jest korzystnym rozstrzygnięciem dla poszkodowanych. Ta linia orzecznicza jest coraz bardziej ugruntowana, choć ubezpieczyciele nadal rutynowo podnoszą zarzut, że odsetki należą się dopiero od dnia wyrokowania.

Dochodzenie odsetek od właściwej daty może znacząco zwiększyć ostateczną kwotę uzyskaną przez poszkodowanego, dlatego warto zwrócić na to szczególną uwagę przy formułowaniu żądań w wezwaniu do zapłaty i pozwie.

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Wykonujac od wielu lat zawod adwokata w Jarocinie wiem, ze kazda sprawa jest indywidualna, dlatego w celu uzyskania szczegolowych informacji zapraszam do kontaktu z moja kancelaria.

Zapraszam do Kancelarii Adwokackiej Anna Konrady: Adwokat Anna Konrady Aleja Niepodleglosci 6, 63-200 Jarocin tel. +48 575 641 021